AGİ (Asgari Geçim İndirimi) Kaldırıldı mı, Yerine Ne Geldi?

Asgari geçim indirimi (AGİ), 2008-2021 yılları arasında bordroların sabit bir kalemiydi ve evli ile çocuklu çalışanların eline geçen tutarı doğrudan artırıyordu. Uygulama 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmıştır: 2022 ve sonrasında ödenen ücretlerde AGİ satırı yoktur, dolayısıyla 2024 ya da sonraki yıllar için hesaplanabilecek bir AGİ tutarı da bulunmamaktadır. Bu yazıda AGİ'nin ne olduğunu, hangi tarihte ve hangi kanunla kaldırıldığını, kaldırılmadan önce nasıl hesaplandığını ve yerine hangi düzenlemenin geldiğini bulabilirsiniz.

AGİ Nedir?

AGi, Medeni hal ve çocuk sayısına bağlı olarak farklılık gösteren, 16 yaş üzeri çalışanların en düşük düzeyde geçimini sağlayacak bölümünün toplam gelir miktarından çıkarılmasıydı. Bu sayede ilgili bedel vergi dışı bırakılmış oluyordu. Gerekli şartları karşılayan işçi için devlet adına işveren tarafından yapılan bir ödemeydi; işverenin ödediği bu tutar, devlet tarafından işverene ait gelir vergisinden düşülürdü.

Her sene asgari ücret miktarıyla beraber diğer ödeneklerde de ücret değişikliği yaşanır. Bunlar arasında yer alan AGİ, çalışanların ücret gelirinden hesaplanan bölümünün çıkarılması ve çalışana iadesi işlemiydi. Hangi miktarda iade yapılacağı ise medeni hal, çocuk sayısı ve eşin çalışma durumu gibi kriterlere bağlı olarak değişkenlik gösteriyordu. Ta ki yeni güncelleme doğrultusunda uygulanan prosedür değişikliğine kadar! 

AGİ'yi düzenleyen Gelir Vergisi Kanunu'nun 32. maddesi, 22/12/2021 tarihli ve 7349 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun 25.12.2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir. Yani AGİ'nin uygulandığı son dönem Aralık 2021'dir; 2022 ve sonrasında ödenen ücretlerde AGİ satırı yoktur. Konuyla ilgili ayrıntılı bilgiye ulaşmak için ‘Asgari Geçim İndirimi (AGİ) Nedir?’ başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

AGİ'den Kimler Yararlanabilir?

AGİ yararlanma şartları, uygulamanın yürürlükte olduğu 2008-2021 döneminde her yıl güncellenen asgari ücrete bağlı olarak belirlenirdi. Uygulama 1 Ocak 2022'de yürürlükten kaldırıldığı için bu şartlar bugün hiçbir çalışan açısından geçerli değildir; aşağıdaki kapsam, geçmiş dönem bordrolarının okunabilmesi için tarihsel bilgi olarak verilmiştir. Buna göre gerçek usul vergilendirilmesine tabi herkesin AGİ’den yararlanması söz konusuydu. Gelir Vergisi Kanunu kapsamında yer alan 61. Madde uyarınca belirlenen ücreti alan çalışanlar bu indirimden faydalanan gruba tabiydi. 

Asgari geçim indirimi yararlanma hakkı kapsamında sıklıkla yöneltilen sorulardan birisi boşanmış kişilerin çocukları için AGİ indirimi alıp alamayacağıdır. Bu aşamada çocuğun kimin sağlık sigortası üzerinden hizmet aldığına bakılırdı. Çocuk hangi ebeveyn üzerinden sağlık sigortası indiriminden faydalanıyorsa AGİ hakkı o ebeveyn için geçerliydi. Asgari geçim indiriminden yararlanamayacak kişiler ise temel olarak aşağıdaki özelliklere sahipti:

• Farklı bir kanun hükmü gereğince ücretleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmayan kişiler. 
• Herhangi bir ücret geliri elde etmeyen diğer kişiler. 
• Dar mükellefiyet kapsamında ücret gelirine sahip olanlar.
• Diğer ücret dahilinde vergiye tabi olan hizmet erbapları asgari geçim indiriminden faydalanması mümkün olmayan çalışma grupları arasında yer alır. 

1 Ocak 2022'den itibaren AGİ devre dışı bırakılmıştır. Ancak uzun yıllar devam eden uygulama kapsamında belirli düzenlemeler sağlanmıştı. Yukarıda belirtildiği şekilde ‘diğer ücret’ başlığı altında çalışanlar şunlardı:

• Gayrimenkul sermaye iradının yanında çalışan kişiler.
• Kazanç unsuru basit usul kapsamında belirlenen ticaret erbabının yanında çalışanlar.
• Özel hizmet dahilinde çalışan şoförler.
• Özel inşaat sahipleri ile çalışan inşaat işçileri.
• Gerçek ücretlerinin tespit edilme zorluğu nedeniyle Maliye Bakanlığı ve Danıştay mütalaası doğrultusunda bu kapsamda değerlendirilen kişiler diğer ücret başlığı altında çalışanlar olarak özetlenebilir. 

AGİ'den Yararlanma Şartları Nelerdir?

Ödemeleri gerçek usul üzerinden yapılan ve vergilendirilen bütün çalışanların dolayısıyla gerçek kişilerin mevcut indirimden yararlanma hakkı bulunmaktaydı. Yine gelir vergisi kanununda yer alan ilgili madde gereği ücret geliri elde eden çalışanlar AGİ alma hakkına sahip olurdu. Ek olarak mevcut ücret gelirini dolayısıyla bildirenler de AGİ’den yararlanma hakkı barındırır. Ancak bu özellikler 2022 agi yeni düzenlemesi doğrultusunda ciddi ölçüde değişmiştir. 

Türkiye'de uygulanan AGİ, çalışanların ve ailelerinin geçim düzeyini desteklemek amacıyla hayata geçirilmişti. Kaldırıldığı 1 Ocak 2022 tarihine kadar AGİ'den yararlanma şartları genellikle şöyleydi:

• Türkiye'de Vergi Mükellefi Olmak: AGİ'den yararlanabilmek için kişinin Türkiye'de gelir vergisi mükellefi olması ve Türkiye'deki bir işveren tarafından sigortalı olarak çalışıyor olması gerekiyordu.
• Tam Zamanlı Çalışma: Genellikle, tam zamanlı çalışanlar AGİ'den yararlanma hakkına sahipti. Yarı zamanlı veya geçici çalışanların durumu işverenin politikalarına ve uygulamalara bağlı olarak değişebiliyordu.
• Medeni Durum ve Çocuk Sayısı: AGİ miktarı, kişinin medeni durumu (bekar, evli, eşi çalışmayan veya çalışan, eşi emekli olan) ve bakmakla yükümlü olduğu çocuk sayısına göre hesaplanırdı. Evli çalışanlar için eşin çalışıp çalışmadığı veya emekli olup olmadığı belirleyiciydi.
• Birden Fazla İşverenden Gelir Elde Etmemek: AGİ, sadece ana işverenden alınan ücret üzerinden hesaplanırdı. Birden fazla işverenden ücret alanlar yalnızca tek bir iş yeri için AGİ'den yararlanabiliyordu.
• Başka Bir Gelir Vergisi İndiriminden Yararlanmamak: AGİ, belli başlı gelir vergisi indirimleri ile birlikte uygulanamıyordu. Başka bir gelir vergisi indiriminden yararlanan kişi AGİ'den yararlanamayabiliyordu.

AGİ miktarı, uygulandığı dönemde asgari ücretin yıllık brüt tutarına ve gelir vergisi tarifesinin ilk dilim oranına bağlıydı. Uygulama 1 Ocak 2022'den itibaren tamamen kaldırılmıştır.

AGİ Ödemeyen Firmalara Ceza Kesilir mi?

Asgari geçim indirimi ödemesi yeni düzenlemeye kadar işverenin sorumluluğunda olan mecburi bir uygulama olarak nitelendirilmiştir. Buna göre işveren, asgari geçim indirimini çalışanın maaşına dahil etmek zorundaydı. Çünkü mevcut ödeme yeni yasaya kadar işçi hakları arasında yer almakta ve kanuni bir zemine sahip olmaktaydı.

Geçim indirimi miktarının ödenmemesi işveren açısından yasal zorunluluğun yerine getirilmediği anlamını taşımaktaydı. Bu durum kanuni yaptırımı beraberinde getirmekte ve AGİ ödemeyen firmalara ceza uygulaması söz konusu olmaktaydı. Aynı zamanda işveren işçinin hak ettiği asgari geçim indirimi miktarını ödemediği takdirde çalışan için iş sözleşmesini haklı nedenle feshetme nedeniydi. Kıdem tazminatı talep hakkı da bu doğrultuda uygulanabilecek yasal süreç içinde değerlendirilebilir. Bu yaptırımların tamamı, AGİ'nin yürürlükte olduğu 2008-2021 dönemine aittir. Uygulama 1 Ocak 2022'de kaldırıldığı için ödenmeyen bir AGİ de söz konusu olmamakta, dolayısıyla bu ceza uygulaması da geçerliliğini yitirmiş bulunmaktadır.

AGİ Nasıl Hesaplanır?

AGİ hesaplaması, uygulamanın yürürlükte olduğu dönemde çalışanın medeni hali, çocuk sayısı ve eşin çalışma durumuna göre yapılırdı. Hesap, ücretin alındığı yılın başından itibaren geçerli olan asgari ücretin brüt tutarı üzerinden kurulurdu. Yeni düzenleme öncesi asgari geçim indirimi zorunlu olduğu için ödemelerin yapılmaması suç kapsamında değerlendirilen bir olgu olarak nitelendirilmiştir. Vergi Usul Kanunu ve İş Kanunu uyarınca AGİ ödemelerinin yapılması 2022 düzenlemesine kadar güncelliğini korumuştur. 

AGİ'nin hesaplanması, çalışanın medeni durumu, eşinin çalışma durumu ve çocuk sayısına göre değişiklik gösterirdi. AGİ miktarı, asgari ücret üzerinden belirlenen bir orana dayanır ve bu oran, çalışanın aile durumuna göre ayarlanırdı.

Mülga Gelir Vergisi Kanunu md. 32'de yer alan AGİ hesaplama formülü şöyleydi:

• Mükellefin kendisi için: Asgari ücretin yıllık brüt tutarının %50'si.
• Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eş için: %10.
• Çocuklar için (her biri ayrı ayrı): İlk iki çocuk için %7,5, üçüncü çocuk için %10, diğer çocuklar için %5.
• Eşi de çalışan çalışanlar için: Eş için öngörülen %10'luk oran uygulanmaz; çocuklara ilişkin indirimden eşlerden yalnızca biri yararlanır.

Bulunan oranlar toplanır, asgari ücretin yıllık brüt tutarıyla ve gelir vergisi tarifesinin ilk dilimindeki %15 oranıyla çarpılırdı; çıkan yıllık tutarın on ikide biri o ayın AGİ'siydi. AGİ, gelir vergisinin hesaplanmasından sonra uygulanır ve çalışanın eline geçen net maaşı artırırdı. Bu mekanizmanın tamamı 1 Ocak 2022 itibarıyla yürürlükten kalkmıştır. AGİ'nin uygulanabilmesi için çalışanın gelir vergisi kesintisinin, hesaplanan AGİ tutarından az olmaması gerekirdi; çünkü AGİ, vergi iadesi olarak değil, vergi indirimi olarak tasarlanmıştı.

Yabancılar için de asgari geçim indiriminden faydalanma koşulları mevcuttu. Önce bir çalışanın ikametgahının Türkiye'de bulunması durumunda giden faydalanması mümkündü. Takvim yılı içinde 6 aydan daha uzun süre Türkiye'de yaşayan yabancı bir kişi asgari geçim indiriminden yararlanma hakkına sahipti. Elbette bu bilgiler, uygulamanın yürürlükte olduğu 31 Aralık 2021'e kadar olan dönemi kapsar. AGİ 1 Ocak 2022'den itibaren tamamen kaldırıldığı için 2022 ve sonrasındaki hiçbir yıl için AGİ hesaplanmamaktadır.

AGİ'nin Muhasebe İşlemleri Nasıl Olur?

Çalışan kişinin kendisiyle birlikte bakmakla yükümlü olduğu kişiler için ödenen asgari geçim indiriminin kendine özgü muhasebe işlemleri vardı. 2008-2021 döneminde, devlet adına işveren tarafından ödenen asgari geçim indirimi brüt asgari ücret miktarı üzerinden hesaplanırdı. Aşağıdaki anlatım, bu döneme ait bordroların okunabilmesi için tarihsel bilgi olarak verilmiştir.

Asgari geçim indirimi hesabı yüzde üzerinden belirlenirdi. Uygulamanın kaldırıldığı 1 Ocak 2022 tarihine kadar bekar bir çalışanın kendisi için %50 ve evli olup eşi çalışmayan çalışan için %10 AGİ miktarı tespit edilmiştir. Evli olup eşi çalışmayan bir çocuklu aile için çocuk başına %7,5 ve aynı şartlarda bir ailenin 2 çocuğu için her çocuk başına %7,5 oranında ekleme yapılırdı. Evli ve eşi çalışmayan bir işçinin 3. çocuğu için ayrı ayrı hesaplanmak üzere %10 katkı payı bulunurdu. Evli ve eşi çalışmayan işçinin 4. ve sonraki çocukları için ise %5’lik hesaplama yapılırdı. Örneğin; evli ve eşi çalışmayan tek çocuk sahibi bir işçinin AGİ yüzdesini hesaplayalım: 

• Çalışan için.%50
• Çalışmayan eş için %10
• Çocuk için.%7,5 

Toplamda %67,5 oranında AGİ belirlemesi yapılırdı. Bu oran, ilgili yılın asgari ücreti ve birinci gelir vergisi dilimi ile çarpıldığında çalışanın ödeme olarak alacağı asgari geçim indirimi miktarı ortaya çıkardı. Ayrıca oranların toplamı %85'i geçemezdi.

Çalışanın alacağı asgari geçim indirimi tutarının belirlenmesi sırasında öncelikle medeni hal önem arz ederdi. Geçim indiriminin tespitindeki diğer önemli unsur, çalışanın evli olması halinde eşin çalışma durumuydu. Varsa çocuk sayısı da AGİ kapsamında dikkat edilen bir diğer husustu.

Çalışanın maaşına işveren tarafından yansıtılan ödeme, AGİ hakkının karşılandığı döneme ait olacak şekilde işverenin stopajı üzerinden indirim olarak düşülürdü. Bu şekilde işveren aracılığıyla ve dolaylı yoldan, devlet tarafından çalışandan alınan verginin bir kısmı asgari geçim indirimi olarak tekrar çalışanın hesabına yansıtılmış olurdu.

Uygulama yürürlükteyken sıklıkla yöneltilen başvuru sorularına da kısaca değinelim. Ödenekten yararlanmak için öncelikle aile durumu bildirim formunun doğru ve eksiksiz şekilde doldurulması gerekiyordu.

Çalışanların alacağı AGİ oranını tespit etmek ve onaylamak için formdaki bilgilerin güncelliği ve doğruluğu önemliydi. Çalışanların bilgilerini içeren asgari geçim indirimi formu işveren tarafından muhafaza edilirdi. Belgeye konu bilgilerin değişmesi halinde (evlilik, boşanma ve çocuk sahibi olma gibi) çalışanın bu değişiklikleri 30 gün içinde işverene bildirmesi gerekirdi. Forma konu olan tüm bilgiler ve içerikler çalışan kişinin sorumluluğundaydı.

İlgili belgede yanlış bilgi bulunması durumunda işveren sorumlu tutulamıyordu; çünkü tüm sorumluluk, belgeyi doldurmakla yükümlü olan işçiye aitti. Çalışanın özlük dosyasında muhafaza edilen AGİ belgesinde şu bilgiler yer alırdı:

• Çalışanın isim ve soyismi
• İş kapsamında görevi
• Çalışana ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası
• Medeni durum
• Evliyse, eşin ismi ve soyismi
• Çalışma durumu
• Varsa çocuk bilgileri
• Çocuk sayısı

Bu bilgiler içinde eşin çalışma durumu ve ayrıca bir gelir elde edip etmediği önemliydi. Bunun sebebi, asgari geçim indiriminin çalışanın bakmakla yükümlü olduğu kişiler üzerinden değerlendirilmesiydi. Örneğin çalışanın eşi bir yerde çalışmıyor olsa bile kira geliri elde ediyorsa asgari geçim indirimine dahil edilmezdi.

Benzer şekilde sıklıkla yöneltilen sorulardan birisi de 18 yaş üstü, öğrenim görmeyen ve çalışmayan çocuk için AGİ uygulamasının geçerli olup olmadığıydı. Çalışanın sorumluluğunda olan ve eğitimi devam eden 18 yaş altı ya da üstü çocuklar kapsam içindeydi; 18 yaşını geçmiş olan ve öğrenim görmeyen çocuklar ise AGİ kapsamında değerlendirilmezdi. 2008-2021 arasında çalışanlar için önemli bir yasal hak olan asgari geçim indirimi, 1 Ocak 2022'de yürürlükten kalkmıştır. Şimdi bu değişikliğe ve bugün geçerli olan düzenlemeye yakından bakalım.

AGİ Kalktı mı?

‘AGİ ne kadar?’ sorusunu yanıtlarken güncel gelişmelere dikkat etmekte fayda vardır. 2008-2021 yılları arasında asgari geçim indirimi adıyla çalışana vergi iadesi olarak yansıyan miktar, 2022 düzenlemesiyle birlikte tamamen kaldırılmıştır. 01.01.2022 itibariyle yürürlükten kaldırılan AGİ uygulaması uzun bir süre asgari ücret doğrultusunda değişerek ek ödeme olarak değerlendirilmiştir. 7349 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle mülga hâle gelen asgari geçim indirimi uygulaması bu tarihten sonra yürürlükte değildir. 

01.01.2008 tarihinden itibaren vergi iadesi uygulaması yerine kullanılan asgari geçim indirimi usulü, devletin çalışandan alınan verginin bir kısmından vazgeçmesi ve bu miktarın işveren aracılığıyla çalışana iade edilmesi esasına dayanıyordu. Herkesin miktarı üzerinden asgari geçim indirimi tutarının talebinden vazgeçilmesi ile devlet kurumları tarafından uygulanan AGİ sistemi iptal edilmiştir.

Devlet adına işverenin ödemesi gereken ve vergi indirimiyle karşılığı alınan asgari geçim indiriminin doğru şekilde uygulanmaması; devletin vergi kaybına sebebiyet nedeniyle suç kapsamındaydı. AGİ2022 güncellemeleri ile birlikte uygulamanın devre dışı bırakılması sonucu ödeme sistemi iptal edilmiş ve ödenmediği haller suç kapsamında olmaktan çıkarılmıştır. Son güncellemeler doğrultusunda AGİ hesaplama adımlarına gerek duyulmadığı için konu dahilinde ayrıntılı bilgiye önceki yıllara ait bilgiler üzerinden erişim sağlayabilirsiniz. 

AGİ Yerine Ne Geldi?

AGİ'yi kaldıran 7349 sayılı Kanun, aynı düzenlemeyle Gelir Vergisi Kanunu'nun 23. maddesine 18 numaralı bendi eklemiştir. Bu bent, ücretlerde asgari ücret tutarında bir gelir vergisi istisnası getirir: “Hizmet erbabının, ödemenin yapıldığı ayda geçerli olan asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi sosyal güvenlik kurumu primi ve işsizlik sigorta primi düşüldükten sonra kalan tutarına isabet eden ücretleri” gelir vergisinden istisnadır.

Uygulamanın üç sonucu vardır: asgari ücretli çalışanın ücretinden gelir vergisi kesilmez; asgari ücretin üzerinde ücret alanlarda istisna tutarı herkes için düşülür, dolayısıyla indirim medeni hale veya çocuk sayısına göre değişmez; birden fazla işverenden ücret alanlarda istisna yalnızca en yüksek ücrete uygulanır. Bu yönüyle istisna, aile durumuna göre farklılaşan AGİ'nin yerini alan ama onunla aynı mantıkta çalışmayan bir düzenlemedir.

Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 23/18 ve mülga md. 32 ile 7349 sayılı Kanun md. 2-3 (Resmî Gazete 25.12.2021; 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir) — güncel ve mülga metinler mevzuat.gov.tr ve gib.gov.tr üzerinden 4 Ağustos 2026'da teyit edilmiştir. Mülga md. 32'nin oranları 5615 sayılı Kanun md. 2 ile getirilmiş (Resmî Gazete 04.04.2007/26483), üçüncü çocuk için %10'luk oran ise 6645 sayılı Kanun md. 8 ile eklenmiştir (Resmî Gazete 23.04.2015). Son güncelleme: 4 Ağustos 2026.

2024 Yılı AGİ Ne Kadar?

2024 yılı için bir AGİ tutarı yoktur. AGİ'yi düzenleyen Gelir Vergisi Kanunu'nun 32. maddesi 7349 sayılı Kanun'la, 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine uygulanmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır; bu nedenle AGİ'nin uygulandığı son dönem Aralık 2021'dir. 2022, 2023, 2024 ve sonrasındaki bordrolarda AGİ satırı bulunmaz, bu yıllar için hesaplanabilecek bir AGİ tutarı da yoktur. Uygulamanın sona ermesiyle birlikte asgari ücretlinin eline geçen tutar, AGİ yerine gelen asgari ücret gelir vergisi istisnası üzerinden belirlenmektedir.

AGİ yürürlükteyken net asgari ücret, çalışanın bakmakla yükümlü olduğu kişi sayısına göre kişiden kişiye değişiyordu. AGİ kapsam dışı bırakıldıktan sonra bu farklılaşma ortadan kalkmış, asgari ücret gelir vergisi istisnası herkese aynı şekilde uygulandığı için net asgari ücret tüm çalışanlar açısından tek bir tutar hâline gelmiştir. 

Figopara ile İşletmenizin Nakit Sorununa Anında Çözüm Üretin! 

Tedarikçi ve kobi finansmanı alanındaki hizmetleriyle bilinen Figopara, nakit sorununda alternatif çözümlerle yanınızda! Herhangi bir kurumun bildirimine gerek duymadan, henüz zamanı gelmemiş olan e-faturalarınızı kolaylıkla nakde çevirebilirsiniz. Üstelik alıcıdan bağımsız ve hızlıca hizmet alma kolaylığı ile! Kobi finansmanı uygulamasına ek olarak Figopara’nın tedarikçi finansman desteğiyle nakit akışındaki belirsizlikleri ortadan kaldırabilirsiniz. 

İşletmeler için rekabet gücüne katkı sunan ve pratik çözüm önerileriyle acil nakit ihtiyacını karşılamayı sağlayan Figopara uygulamalarından yararlanmak için sisteme üye olabilirsiniz. Ön ödeme ve ek koşul zorunluluğu bulundurmayan kolay üyelik işleminin ardından e-faturalarınızı sisteme yükleyerek alternatif teklifleri değerlendirebilirsiniz. 

Farklı firmalardan gelen teklifler üzerinden en uygun seçeneği onaylayarak hızlı bir şekilde nakit elde edebilirsiniz. Kobi ve tedarik finansmanı alanında başarıyla hizmet sunan Figopara’da tüm işlemler oldukça pratik ve hızlı gerçekleşir. ‘E-Fatura Finansmanı’ alanında uzmanlıkla hizmet veren Figopara uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi için bağlantıya tıklayabilirsiniz.